İskonto Nasıl Hesaplanır?
Tek bir iskonto oranı için indirim tutarı ve net fiyat şu formüllerle bulunur:
- İndirim tutarı = Liste fiyatı × (İskonto oranı ÷ 100)
- Net fiyat = Liste fiyatı − İndirim tutarı = Liste fiyatı × (1 − İskonto oranı ÷ 100)
Sayısal örnek: Liste fiyatı 1.000 TL olan bir ürüne %20 iskonto uygulayalım.
- İndirim tutarı = 1.000 × (20 ÷ 100) = 200 TL
- Net fiyat = 1.000 − 200 = 800 TL
İki veya daha fazla oran arka arkaya uygulanıyorsa (zincirleme iskonto), her oran bir önceki adımın kalan tutarı üzerinden hesaplanır: Net fiyat = Liste fiyatı × (1 − oran₁ ÷ 100) × (1 − oran₂ ÷ 100) × …
İskonto (İndirim) Nedir?
İskonto, bir mal veya hizmetin liste (etiket) fiyatı üzerinden alıcıya yapılan indirimdir. Ticari hayatta iskonto; satışı teşvik etmek, erken/peşin ödemeyi ödüllendirmek veya toplu alımı özendirmek için kullanılır. En yaygın türleri şunlardır:
- Ticari iskonto: Bayi, toptancı veya sürekli müşterilere liste fiyatı üzerinden yapılan standart indirim.
- Miktar (adet) iskontosu: Belirli bir adedin üzerinde alım yapıldığında uygulanan kademeli indirim.
- Nakit / kasa iskontosu: Peşin veya erken ödemede sunulan indirim.
- Kampanya iskontosu: Sezonluk indirim, kupon veya özel gün kampanyalarında uygulanan geçici oran.
İskonto her zaman liste fiyatı baz alınarak yüzde ya da tutar olarak ifade edilir; sonuçta ödenecek tutar net fiyattır.
Tek İskonto ile Zincirleme İskonto Arasındaki Fark
Sık yapılan bir hata, arka arkaya uygulanan iskontoları toplayarak tek bir oran gibi düşünmektir. Zincirleme iskonto toplanmaz, sırayla çarpılarak uygulanır. Örneğin liste fiyatı 1.000 TL olan bir üründe önce %20, ardından %10 iskonto uygularsak:
- İlk adım: 1.000 × (1 − 0,20) = 800 TL
- İkinci adım: 800 × (1 − 0,10) = 720 TL
- Toplam indirim = 1.000 − 720 = 280 TL, yani efektif oran %28
Görüldüğü gibi %20 + %10, %30 indirim anlamına gelmez; gerçekte %28'e denk gelir. Bu nedenle kademeli iskontolarda efektif oranı her zaman çarpım yöntemiyle doğrulamak gerekir.
İskonto ve KDV İlişkisi
İskonto, KDV matrahını doğrudan etkiler. KDV, iskonto uygulandıktan sonraki net tutar üzerinden hesaplanır; yani önce indirim düşülür, sonra KDV eklenir. Örneğin net fiyatı 800 TL olan bir ürüne %20 KDV eklendiğinde KDV tutarı 160 TL, KDV dahil tutar 960 TL olur. Türkiye'de standart KDV oranı %20; temel gıda ve bazı mal/hizmetlerde %10 ve %1 indirimli oranlar uygulanır.
E-faturada iskonto genellikle satır bazında ayrı bir indirim (AllowanceCharge) kalemi olarak gösterilir; böylece hem matrah hem KDV doğru hesaplanır. Faturalarınızda iskontoyu ve KDV'yi hatasız yansıtmak için manuel işlem yerine otomasyon kullanabilirsiniz: Ticarify ile faturalarınızı otomatik kesin ve indirimli tutarlar üzerinden KDV'yi doğru şekilde hesaplatın.
Net Fiyattan Liste Fiyatını Geri Hesaplama
Bazen elinizde yalnızca net (satış) fiyatı ve uygulanan iskonto oranı olur; liste fiyatını geri bulmanız gerekir. Bunun için net fiyatı, kalan orana bölmek yeterlidir:
- Liste fiyatı = Net fiyat ÷ (1 − İskonto oranı ÷ 100)
Örnek: %20 iskonto sonrası net fiyat 800 TL ise liste fiyatı = 800 ÷ (1 − 0,20) = 800 ÷ 0,80 = 1.000 TL. Aynı şekilde indirim tutarını yüzdeye çevirmek için: İskonto oranı = (İndirim tutarı ÷ Liste fiyatı) × 100 formülünü kullanabilirsiniz.